Πηγαίνοντας στο πέμπτο βιβλίο τώρα, βλέπουμε τον Οδυσσέα. Έχουμε την ευκαιρία να τον γνωρίσουμε και να τον δούμε να επιδεικνύει την ηρωικότητα του, όχι στην αρχή του βιβλίου αλλά σίγουρα από την μέση του πέμπτου βιβλίου και ύστερα. Τώρα δεδομένων όλων των χαρακτηρισμών που έχω αποδώσει στον Τηλέμαχο μέχρι τώρα, ως κάποιον που λυπάται τον εαυτό του, δεν παίρνει την κατάσταση στα χέρια του, δεν είναι ηρωικός. Όταν συναντούμε τον Οδυσσέα, ταιριάζει και εκείνος σε αυτή την περιγραφή, έτσι δεν είναι; Απλά κάθεται στη παραλία και έχει την Καλυψώ που τον κρατάει όμηρο. Αυτή η θεά νύμφη τον κρατάει στα νύχια της. Δεν τον αφήνει να φύγει. Λυπάται τον εαυτό του και κλαίει στην παραλία. Δεν υπάρχουν πολλά που μπορεί να κάνει. Η κατάσταση αδυναμίας στην οποία βρίσκεται όμως, σύντομα πρόκειται να αλλάξει. Και αν απλά αναρωτιέστε, γιατί ο Οδυσσέας έμεινε τόσο μεγάλο διάστημα στο νησί; Γιατί δεν ελευθερώνεται, να φύγει από εκεί; Τότε η άλλη πλευρά του εαυτού σας λέει "Λοιπόν δεν μοιάζει και τόσο άσχημα." Είναι σε ένα νησι, με μια όμορφη νύμφη η οποία έχει ερωτική επιθυμία για αυτόν και μοιάζει να βρίσκεται σε μια κατάσταση ευδαιμονίας. Φυσικά και δεν φεύγει. Αν το δείτε από αυτή την πλευρά και φυσικά πολλοί άνθρωποι είχαν την ίδια άποψη στο παρελθόν. Οι ίδιοι οι αρχαίοι όταν διάβασαν αυτό το έπος, αναρωτιόντουσαν γιατί ο Οδυσσέας έμεινε τόσο καιρό με αυτή τη Θεά. Αλλά σε κάθε περίπτωση είναι εκεί, κολλημένος και δεν υπάρχει τρόπος για εκείνον να φύγει. Αυτό είναι σαφές. Εκείνος δεν θα μπορέσει να ελευθερωθεί από μία Θεά. Και είναι παγιδευμένος, αν και στην αρχή του έπους αυτό πρόκειται να αλλάξει. Η αρχή του πέμπτου βιβλίου αν θυμάστε μας οδηγεί σε ένα νέο σύνολο δεδομένων τα οποία θα εξετάσουμε στο έπος. Αλλάζουμε θέμα. Από το ένα έως το τέσσερα είχαμε τον Τηλέμαχο Από το πέντε μέχρι το οκτώ θα αρχίσουμε να μαθαίνουμε για τον Οδυσσέα και ενα παράλληλο περίπου ταξίδι που θα κάνει σε ένα μέρος όπου θα μπορεί να μάθει και να ξαναχτίσει τον εαυτό του. Αλλά για εκείνον θα είναι μια ελαφρά διαφορετική ιστορία. Για να σημειωθεί αυτή η μετάβαση, έχουμε, όπως είχαμε και στην αρχή του πρώτου βιβλίου, μια ακρόαση από τον Δία. Πηγαίνουμε ψηλά στη κορυφή του σύμπαντος. Έχουμε την ακρόαση μας με τον Δία. Έχουμε ένα ισχυρό δείκτη της μετάβασης εδώ. Και όταν το μήνυμα δίνεται στον Ερμή, κατέβα κάτω και πες στην Καλυψώ, ότι είναι ώρα να ελευθερώσει τον Οδυσσέα. Όταν το μήνυμα δίδεται στη Καλυψώ, ο Ερμής το δένει με ένα ενδιαφέρον στοιχείο, που δεν θα έπρεπε να προσπεράσουμε. Βασικά λέει, ξέρεις μην εναντιωθείς στον Δία. Εαν δεν κάνεις αυτό που λέει ο Δίας, ξέρεις, θα κάνει την ζωή σου κόλαση. Που σημαίνει, ο Δίας θα σε συντρίψει κυριολεκτικά. Η δύναμη του Δία στο σύμπαν προέρχεται από την βία και οι άνθρωποι τον φοβούνται. Αυτό είναι το είδος του ομηρικού κόσμου... Η  απλότητα του ομηρικού κόσμου από την κορυφή προς τα κάτω, που είναι χτισμένος απο τις και για τις δομές εξουσίας μέχρι την κορυφή. Είναι επίσης το ίδιο πράγμα που βλέπουμε όταν οι γέροντες της μεγάλης αριστοκρατικής πλευράς, λένε στον Τηλέμαχο ότι είναι η ώρα να γίνει βίαιος. Αυτοί οι μνηστήρες, όλοι περιμένουν ότι αυτό είναι το επόμενο βήμα. Ο Δίας μας δείχνει ότι αυτό συμβαίνει επίσης στη μεγαλύτερη κλίμακα του σύμπαντος. Έτσι ο Ερμής κατεβαίνει και παραδίδει το μήνυμα στην Καλυψώ. Ήρθε η ώρα να τον αφήσει να φύγει. Η Καλυψώ υποχωρεί. Αυτή η Θεά που το όνομα της, Καλυψώ, προέρχεται από το ρήμα καλύπτομαι. Ο Οδυσσέας κατά κάποιο τρόπο εξαφανίζεται. Αποτραβιέται από τη ζωή και από τον ευρύτερο ελληνικό κόσμο για αυτά τα επτά χρόνια. Τον τραβούν έξω και τον ελευθερώνουν. Την ώρα αυτή, που η Καλυψώ παίρνει το μήνυμα, τον αφήνει να φύγει και μόλις το κάνει το μόνο που χρειάζεται να κάνει είναι να του δώσει μερικά εργαλεία. Με εργαλεία ο Οδυσσέας μπορεί να φτιάξει τα πάντα. Παίρνει το τσεκούρι του, κόβει ξύλα σε ένα όμορφο, εκλεπτυσμένο σύνολο κινήσεων. Είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός. Τα γδύνει, τα πλανίζει, τα κάνει πραγματικά αληθινά, τα ενώνει, συνιστά ένα κατάρτι, κάνει όλα αυτά που πρέπει για να κάνει το πλοίο του γερό. Και έχει σε μηδέν χρόνο, λίγες μέρες,έχει ένα τέλειο πλοίο, έτοιμο για αναχώρηση. Και όταν ξεκινήσει σε αυτή τη τέχνη, στο χτίσιμο, κανείς δεν μπορεί να τον σταματήσει. Ο Οδυσσέας είναι σπουδαίος χτίστης. Αυτή η χρήση των χεριών και η εισαγωγή του Οδυσσέα στην σκηνή του χτισίματος της σχεδίας, μας δείχνει πλήρως την ηρωικότητα του. Οι ήρωες είναι απλά καλοί σε πράγματα. Έχουν τις ικανότητες να πραγματοποιούν τα πάντα. Είναι ικανοί, ναι, το εννοώ με ένα αφαιρετικό ηθικοπλαστικό τρόπο, αλλά είναι πραγματικά ενεργοί. Είναι αποτελεσματικοί. Πραγματοποιούν. Δρούν. Αναλαμβάνουν δράση και πραγματοποιούν, ξεκάθαρα και αποτελεσματικά. Έτσι ο Οδυσσέας παίρνει πίσω κάτι από αυτό που είχε χάσει μέσα σε αυτά τα επτά χρόνια που είχε εξαφανιστεί απο την Καλυψώ. Τώρα παίρνει τη τέχνη του πίσω. Παίρνει την ευφυία του πίσω και είναι σε θέση να κατασκευάσει το σκάφος του. Σελίδες 159 και 60 της μετάφρασης μας. Από το ιστίο, στο ιστιοφόρο, στον Οδυσσέα. Μπαίνει μέσα και είναι ικανός να το οδηγήσει σαν μέγας καπετάνιος. Δεν είναι καλός μόνο στο να κατασκετάσει μια σχεδία αλλά είναι εξίσου καλός στο να την οδηγήσει. Και τώρα παρατηρήστε το, μεταμορφώνεται στα δικά του χέρια, ένα τέλεια αξιόπιστο σκάφος. Είναι απλά μια πολύ πρωτόγονη σχεδία, που έφτιαξε απο ότι βρήκε γύρω του, μόνος του μέσα σε λίγες μέρες. Αλλά ακόμα και έτσι κατάφερε να φτιάξει ένα γερό αξιόπιστο σκάφος. Αλλά φυσικά ο Ποσειδώνας εμφανίζεται ακριβώς εκείνη τη στιγμή. Θα μάθουμε πολλά για τον Ποσειδώνα. Γιατί είναι τόσο θυμωμένος με τον Οδυσσέα; Θα μάθουμε. 'Ετσι ο Ποσειδώνας τον συντρίβει καθώς προσπαθεί να περάσει. Και ο Οδυσσέας σε εκείνο το σημείο προσπαθεί να δει που μπορεί να πιάσει στεριά. Αφού έχει κάνει κάμποσο ταξίδι προσπαθεί να βρεί στεριά. Προσπαθεί να βρεί ενα ασφαλές λιμάνι. Τώρα, αν είστε ναυτικός θα ξέρετε, πως το να δει κανείς στεριά, ενω είναι σε άσχημη κατάσταση, μέσα σε πολύ άσχημο καιρό, το να δεις στεριά δεν είναι απαραίτητα ευνοϊκό. Εαν είναι ομαλή στεριά, αν έχει ένα νησί ή ένα λιμάνι, αυτό είναι τέλειο. Μπορείς να αράξεις και να αποφύγεις την καταιγίδα. Αλλά μια ακτή που δεν έχει ένα ωραίο μέρος να αράξεις αυτό σημαίνει βέβαιο θάνατο. Και ο Οδυσσέας αντιμετωπίζει αυτό ακριβώς καθώς κυβερνάται από τα κύματα. Και προσπαθεί να υπολογίσει τον δρόμο του προς την στεριά αφού ο Ποσειδώνας συντρίβει το σκάφος του. Τώρα είναι σε θέση, αφου πλησιάζει, να δει την ροή ενός ποταμού. Και αυτό είναι ένα σημάδι για αυτόν, ότι ναι υπάρχει ασφάλεια εκεί. Μπορεί να αισθανεί στο σώμα του την νύμφη του ποταμού. Είναι σαν δέυτερη φύση γι' αυτόν να ξέρει ποιο μέρος είναι ασφαλές. Έτσι βρίσκει το δρόμο του προς τα εκεί, και όπου υπάρχει ποτάμι, υπάρχει τρόπος για εκείνον να κολυμπήσει και να ξεφύγει από την αγριότητα των κυμάτων. Φτάσε το ποτάμι, φτάσε το νησί. Και σε αυτό το σημείο μπορεί να συρθεί έξω χωρίς προβλημα. Και όταν μπαίνει σε αυτόν τον όρμο, μπαίνει στο ποτάμι και ξεβγάζετε στην στεριά. Ο Οδυσσέας τώρα αναδύεται κυριολεκτικά γυμνός από την θολωμένη θάλασσα πάνω στην ακτή. Και δεν υπάρχει πολύ ζωή μέσα του. Και βασικά το μόνο που έχει είναι η καρδιά του που χτυπάει. Το μόνο που έχει μείνει σε λειτουργία. Έχει ακόμα, στη σελίδα 167, αρκετή δύναμη μυαλού για να αρχίσει εναν υπολογισμό. Αναρωτιέται αν θα είναι σοφό εκ μέρους του να μείνει κοντά στο ποτάμι κατά τη διάρκεια της νύχτας και αν διατρέχει κίνδυνο κάνοντας το. Συνειδητοποιεί. Υπολογίζει. Ο κίνδυνος είναι ότι μπορεί να είναι εκτεθειμένος στο κρύο αέρα από το ποτάμι κατά την αυγή. Έτσι ενω φαίνεται εντάξει για τώρα, νωρίς το πρωί ο κρύος αέρας μπορεί να τον εξοντώσει. Έτσι αποφασίζει ότι θα έπρεπε να ανέβει πιο πάνω στο νησί. Μα αν ανέβει πιο πάνω στο νησί θα είναι ευάλωτος στα άγρια ζώα που θα τον κυνηγήσουν και θα τον φάνε. Έτσι έχει κολήσει σε μια κατάσταση όπου πρέπει να διαλέξει αν θα πεθάνει από την έκθεση στις καιρικές συνθήκες ή θα πεθάνει απο τα άγρια ζώα βρίσκοντας κατάλλυμα στα δέντρα. Έτσι αυτό που κάνει είναι μια μέση λύση. Κατευθύνεται προς τα δέντρα κοντά στο νερό. Και καταλήγει να φτιάξει ένα υποτυπώδες καταφύγιο για τον εαυτό του. Και τώρα βλέπουμε ξανά τον τεχνίτη εαυτό του Οδυσσέα να έρχεται στην επιφάνεια. Ο Οδυσσέας προχωρά μέσα στο νησί σε ένα είδος ελαιώνα. Βρήκε ένα άλσος, καθαρό τριγύρω και κουλουριάστηκε μεταξύ δυο ελαιόδεντρων από την ίδια ρίζα. Το ένα δέντρο άγριο και το άλλο με παχιά φυλλωσιά Κανένας άγριος άνεμος δεν θα μπορούσε να τα τρυπήσει. Ούτε οι έντονες ακτίνες του ηλίου θα μπορούσαν να εισχωρήσουν στο βάθος τους. Ούτε μια νεροποντη θα μπορούσε να περάσει. Τόσο πυκνά φύτρωναν μεταξύ τους, μπλεγμένα δίπλα δίπλα. Τώρα ο Οδυσσέας χρησιμοποιόντας την τέχνη του, αρχίζει να μαζεύει ότι βρίσκει. Βρίσκει φύλλα. Βρίσκει πολλά φύλλα, η αντίδραση του είναι να νιώσει πανευτυχής με αυτήν την αφθονία φύλλων. Πιστεύει πως υπάρχει πλεόνασμα φύλλων. Τέλεια, έχω τόσα πολλά φύλλα που θα μπορούσε να είναι καταφύγιο για πολλύς άντρες άλλα τα έχω όλα γα τον εαυτό μου. Ανυπομονεί για το τι θα συμβεί. Τι θα μπορέσει να φτιάξει από την κατάσταση γύρω του. Αγκυροβολεί στα θετικά. Εστιάζει στο το τι είναι ικανός να κάνει. Δεν επαναπαύεται και λυπάται τον εαυτό του. Θα πρέπει να κοιμηθώ σε ξερά φύλλα όλο το βράδυ. Αντίθετα σκέφτεται, αυτό είναι τέλειο. Έχω αυτή την υπέροχη αφθονία φύλλων. Αυτό είναι σπαραχτικό αν σκεφτείτε τον καημένο Οδυσσέα. Και έτσι έχει κολλήσει στο τέλος του πέμπτου βιβλίου. Τα φύλλα είναι τριγύρω του. Έχει φτιάξει ο ίδιος αυτό το ξεχωριστό είδος κρεβατιού από φύλλα ελιάς. Αυτό ελπίζουμε ότι θα τον κρατήσει ζωντανό κατά την διάρκεια της νύχτας. Ο Όμηρος κλείνει με μια πραγματικά υπέροχη, καυστική παρομοίωση για την κατάσταση στην οποία ο ήρωας μας βρίσκεται. Σαν ένας άντρας που θα θάψει την αίγλη του σε μαύρες στάχτες μόνος σε ένα αγρόκτημα. Δεν χρειάζονται γείτονες για να κρατηθεί η σπίθα ζωντανή. Δεν χρειάζεται κάποιος να αναζωπυρώσει τη φωτιά. Τόσο τέλεια έχει καλύψει τον εαυτό του ο Οδυσσέας. Και η Αθηνά έριξε ύπνο στα μάτια του. Ύπνο σε ένα απαλό κύμα που τον απαλλάσει απο όλους τους πόνους και τις οδύνες. Ευλογημένος ύπνος, που σφράγισε τα μάτια του επιτέλους. Έτσι ο Οδυσσέα ξεκουράζεται στο τέλος του πέμπτου βιβλίου, έπειτα απο ένα μακρύ βιβλίο πάλης. Έπειτα απο ένα μακρύ βιβλίο που τον πήρε μακρυά από την Καλυψώ. Που τον έκανε να ξεφύγει από τους κινδύνους της θάλασσας. Που τον έκανε να βρει στεριά, ξεφεύγοντας από τον κίνδυνο να συντριβεί στην ακτή. Ξεφεύγοντας απο τον κίνδυνο να πεθάνει από την έκθεση στις καιρικές συνθήκες. Ξεφεύγοντας, ελπίζουμε, τον κίνδυνο να τον φάνε τα άγρια θηρία. Θαμένος σαν κάρβουνο. Ένα λαμπερό κομμάτι μέταλλου θαμένο στις στάχτες όπως τώρα εκείνος είναι θαμένος. Οι στάχτες είναι συνδεδεμένες με ένα επικήδειο τελετουργικό, σαν ο ίδιος να θαύεται. Και τώρα αυτό που ελπίζει είναι ότι θα αντέξει μέχρι το πρωί. Θα μάθουμε στην αρχή του έκτου βιβλίου αν θα τα καταφέρει. Θα μιλήσουμε γι αυτό στην επόμενη διάλεξη.